ایرانیان جهان - ad / در سالهای اخیر، هر بار که بحث گفتوگو و مذاکره میان ایران و آمریکا مطرح شده، بازارهای مالی داخلی بهویژه بازار ارز و طلا به سرعت واکنش نشان دادهاند. طلا در اقتصاد ایران نهتنها یک کالای زینتی، بلکه یک ابزار مهم برای حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم و کاهش ارزش پول ملی محسوب میشود. به همین دلیل طبیعی است که هر خبر سیاسی مهم، بهخصوص اخبار مربوط به مذاکرات، مستقیماً بر انتظارات فعالان بازار و در نتیجه بر قیمت طلا اثر بگذارد.
در حال حاضر قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در محدوده ۱۹ میلیون تومان قرار دارد. این سطح قیمتی در شرایطی ثبت شده که بازار همچنان تحت تأثیر فضای مبهم سیاسی، نوسانات نرخ ارز و تغییرات قیمت جهانی اونس طلاست. پرسش اصلی بسیاری از سرمایهگذاران این است که اگر مذاکرات به نتیجه مثبت برسد یا برعکس با شکست مواجه شود، قیمت طلا چه مسیری را طی خواهد کرد و آیا اکنون زمان مناسبی برای خرید است یا باید صبر کرد؟
چرا مذاکرات بر قیمت طلا اثر میگذارد؟
برای درک بهتر این موضوع باید سازوکار اثرگذاری را بشناسیم. قیمت طلا در ایران از سه عامل اصلی تأثیر میپذیرد:
1- قیمت جهانی اونس طلا
2- نرخ دلار در بازار داخلی
3- میزان تقاضا و انتظارات تورمی در داخل کشور
بازار
مذاکرات سیاسی میتوانند هر سه عامل را بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر قرار دهند. اگر فضای سیاسی آرامتر شود و احتمال کاهش تحریمها یا بهبود روابط بینالمللی افزایش یابد، معمولاً نرخ ارز در داخل کشور با کاهش یا حداقل با ثبات بیشتری همراه میشود. در چنین شرایطی، انتظارات تورمی نیز تعدیل شده و تقاضای هیجانی برای خرید طلا کاهش پیدا میکند.
در مقابل، اگر مذاکرات با تنش، شکست یا ابهام بیشتر همراه شود، نگرانیهای اقتصادی افزایش مییابد. در این حالت معمولاً نرخ دلار رشد میکند و سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییهای خود به سمت طلا و سکه حرکت میکنند. همین افزایش تقاضا میتواند باعث جهش قیمتی در بازار شود.
سناریوی اول: موفقیت مذاکرات و کاهش ریسکهای سیاسی
در صورتی که مذاکرات به نتیجهای مثبت منجر شود و سیگنالهای روشنی از کاهش تنشها مخابره گردد، چند اتفاق محتمل است:
نخست اینکه ریسکهای ژئوپلیتیک کاهش مییابد. در سطح جهانی، طلا به عنوان یک دارایی امن در زمان بحرانها شناخته میشود. هرچه تنشهای سیاسی و اقتصادی کمتر شود، جذابیت طلا به عنوان پناهگاه امن کاهش مییابد. این موضوع میتواند از رشد اونس جهانی جلوگیری کند یا حتی باعث افت آن شود.
دوم اینکه در داخل کشور، احتمال کاهش نرخ دلار افزایش مییابد. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که با انتشار اخبار مثبت سیاسی، بازار ارز سریع واکنش نشان میدهد. کاهش نرخ ارز به طور مستقیم احتمال کاهش قیمت طلا وجود دارد، حتی اگر قیمت جهانی تغییر چندانی نداشته باشد.
سوم اینکه بخشی از سرمایههایی که صرفاً برای پوشش ریسک وارد بازار طلا شدهاند، ممکن است به سمت بازارهای دیگر مانند بورس، مسکن یا فعالیتهای تولیدی حرکت کنند. کاهش تقاضای سرمایهای برای طلا، فشار نزولی بر قیمت وارد میکند.
بر اساس برآورد برخی تحلیلها، اگر مذاکرات با موفقیت همراه باشد و دلار کاهش قابل توجهی را تجربه کند، احتمال دارد قیمت طلای ۱۸ عیار به محدوده ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان برسد. البته این سناریو وابسته به ثبات شرایط جهانی و عدم وقوع شوک جدید است.
سناریوی دوم: شکست یا بینتیجه ماندن مذاکرات
اما اگر مذاکرات به نتیجه نرسد یا فضای سیاسی پرتنشتر شود، شرایط کاملاً متفاوت خواهد بود. در چنین وضعیتی، بازارها معمولاً با افزایش نااطمینانی روبهرو میشوند.
در سطح جهانی، افزایش تنشهای منطقهای میتواند تقاضا برای طلا را بالا ببرد و اونس جهانی را تقویت کند. در داخل کشور نیز انتظارات تورمی تشدید میشود و نرخ دلار احتمالاً روند صعودی به خود میگیرد. ترکیب رشد اونس جهانی و افزایش نرخ ارز، میتواند جهش قابل توجهی در قیمت طلای داخلی ایجاد کند.
افزون بر این، در شرایط نااطمینانی، تقاضای احتیاطی مردم برای خرید طلا و سکه افزایش مییابد. بسیاری از افراد ترجیح میدهند دارایی نقدی خود را به کالایی تبدیل کنند که در برابر کاهش ارزش پول مقاومتر است. این رفتار جمعی میتواند موجی از خرید هیجانی ایجاد کند.
در این سناریو، برخی تحلیلگران محدوده ۲۵ تا ۲۸ میلیون تومان را برای هر گرم طلای ۱۸ عیار محتمل میدانند. حتی در صورت تشدید تنشها، امکان نوسانات بالاتر نیز وجود دارد.
نگاهی به تجربههای گذشته
بررسی تاریخچه بازار طلا در ایران نشان میدهد که مذاکرات سیاسی همواره بر قیمتها اثرگذار بودهاند. در سال ۱۳۹۱ و همزمان با تشدید تحریمها در دوره ریاستجمهوری محمود احمدینژاد، اقتصاد ایران با شوک ارزی و تورم شدید مواجه شد. در آن سال قیمت طلا رشد چشمگیری را تجربه کرد و به یکی از پرنوسانترین دورههای خود رسید.
در مقابل، در سال ۱۳۹۴ و همزمان با توافق هستهای میان ایران و گروه ۱+۵ در دوره ریاستجمهوری حسن روحانی، بازارها واکنش کاهشی نشان دادند. پس از اعلام توافق، قیمت ارز و طلا برای مدتی کاهش یافت و فضای روانی مثبتی بر بازار حاکم شد. هرچند این کاهش پایدار نماند و در ادامه با تغییر شرایط سیاسی و بازگشت تحریمها، روند صعودی از سر گرفته شد.
این تجربهها نشان میدهد که اثر مذاکرات معمولاً در کوتاهمدت پررنگتر است و در بلندمدت، عوامل بنیادی مانند سیاستهای پولی، کسری بودجه، تورم و ساختار اقتصادی نقش تعیینکنندهتری دارند.
وضعیت فعلی بازار؛ ۱۹ میلیون تومان در نقطه تعادل؟
اکنون که قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در حوالی ۱۹ میلیون تومان قرار دارد، بازار در نوعی وضعیت انتظاری به سر میبرد. نه خریداران با اطمینان کامل وارد میشوند و نه فروشندگان تمایل به عرضه سنگین دارند. حجم معاملات نسبت به دورههای هیجانی کمتر است و بسیاری از فعالان بازار منتظر روشنتر شدن تکلیف مذاکرات هستند.
در چنین شرایطی، کوچکترین خبر مثبت یا منفی میتواند باعث نوسان سریع قیمت شود. به همین دلیل مدیریت ریسک اهمیت زیادی دارد. پیش بینی قیمت طلا در هفته آینده می تواند دستخوش مذاکرات پیش رو باشد.
آیا الان بخریم یا صبر کنیم؟
پاسخ این پرسش به هدف سرمایهگذاری، افق زمانی و میزان ریسکپذیری شما بستگی دارد.
اگر دید کوتاهمدت دارید و قصد نوسانگیری دارید، باید بدانید که بازار در مقطع حساسی قرار دارد و احتمال نوسانات شدید وجود دارد. ورود سنگین در چنین فضایی میتواند پرریسک باشد.
اگر دید میانمدت یا بلندمدت دارید و هدف شما حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم است، طلا همچنان یکی از گزینههای قابل اتکاست. حتی اگر در کوتاهمدت کاهش مقطعی رخ دهد، در اقتصادی با تورم مزمن، طلا در بلندمدت معمولاً رشد خود را بازیابی میکند.
استراتژیهای پیشنهادی در فضای مذاکرات
به جای تصمیمگیری صفر و صدی، میتوان از روشهای مدیریت ریسک استفاده کرد:
خرید پلهای: به جای سرمایهگذاری یکباره، سرمایه خود را به چند بخش تقسیم کنید و در فواصل زمانی مختلف خرید انجام دهید. این روش میانگین قیمت خرید شما را متعادل میکند.
صبر برای اصلاح قیمت: اگر بازار پس از یک رشد سریع وارد فاز اصلاحی شود، معمولاً فرصت مناسبتری برای ورود فراهم میشود.
توجه به نرخ دلار: در ایران، جهت حرکت دلار اغلب تعیینکنندهتر از اونس جهانی است. رصد دقیق بازار ارز میتواند سیگنالهای مهمی درباره آینده طلا بدهد.
پرهیز از خرید هیجانی: انتشار اخبار مذاکرات معمولاً با موجهای روانی همراه است. تصمیمگیری احساسی در چنین شرایطی میتواند زیانبار باشد.
جمعبندی نهایی
بازار طلا در ایران به شدت به تحولات سیاسی، بهویژه مذاکرات میان ایران و آمریکا، حساس است. در شرایط فعلی که قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۹ میلیون تومان است، بازار در نقطهای میان امید و نگرانی قرار دارد.
اگر مذاکرات به نتیجه مثبت برسد، احتمال افت قیمت تا محدوده ۱۴ تا ۱۶ میلیون تومان وجود دارد. در مقابل، در صورت شکست یا تشدید تنشها، رشد قیمت تا محدوده ۲۵ تا ۲۸ میلیون تومان دور از انتظار نیست. پیش بینی قیمت طلا در شش ماه آینده اعداد بالاتری می تواند باشد.
با این حال باید به خاطر داشت که هیچ سناریویی قطعی نیست و عوامل متعددی از جمله سیاستهای اقتصادی داخلی، نرخ تورم، وضعیت بودجه دولت و تحولات بازار جهانی بر قیمت طلا اثر میگذارند. بنابراین بهترین رویکرد، تصمیمگیری آگاهانه، پرهیز از هیجان و استفاده از استراتژیهای مدیریت ریسک است.
طلا همواره در اقتصاد ایران نقش یک سپر تورمی را ایفا کرده است، اما زمان ورود و نحوه سرمایهگذاری در آن نیازمند تحلیل دقیق و در نظر گرفتن شرایط فردی هر سرمایهگذار است.
نویسنده: مهدی مهدوی