ایرانیان جهان - کارشناسان معتقدند همکاریهای اقلیمی، سرمایهگذاری در پروژههای زیستمحیطی و احیای اراضی میتواند نقش مهمی در مهار گسترش خشکسالی در کشورهای بریکس ایفا کند.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از تیوی بریکس، همزمان با فرارسیدن روز جهانی مقابله با بیابانزایی و خشکسالی در ۱۷ ژوئن، کارشناسان نسبت به گسترش مناطق خشک در جهان هشدار داده و بر ضرورت همکاری کشورهای بریکس برای مقابله با این روند تأکید کردند.
بر اساس آمار سازمان ملل، مناطق خشک بیش از ۴۰ درصد از سطح خشکیهای زمین را دربر گرفتهاند و طی چند دهه گذشته وسعت آنها حدود ۴.۳ میلیون کیلومتر مربع افزایش یافته است؛ مساحتی که از کل خاک هند نیز بیشتر است.
گابریلا د فاتیما سیا، کارشناس توسعه پایدار و همکاریهای بینالمللی زیستمحیطی، در گفتوگو با تیوی بریکس گفت: بر اساس آخرین دادههای کنوانسیون مقابله با بیابانزایی سازمان ملل، بیش از ۷۷ درصد اراضی جهان در سه دهه منتهی به سال ۲۰۲۰ نسبت به ۳۰ سال قبل با شرایط خشکتری مواجه شدهاند؛ روندی که کشورهای بریکس را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
وی افزود: بیابانزایی دیگر صرفاً یک مسئله زیستمحیطی نیست بلکه به یک چالش اقتصادی تبدیل شده است. کشورهای بریکس با در اختیار داشتن بخش قابل توجهی از منابع آب شیرین، اراضی کشاورزی و جنگلهای جهان، از بازیگران اصلی دستورکار جهانی محیط زیست و اقلیم به شمار میروند.
الکساندرا کودزاگووا، متخصص حقوق محیط زیست نیز اظهار داشت که خشکسالی تقریباً همه کشورهای بریکس از جمله برزیل، اندونزی، هند، آفریقای جنوبی، ایران و امارات را تحت تأثیر قرار داده و در هر سال ممکن است هر یک از این کشورها با خشکسالی شدید مواجه شوند.
در این میان، چین بیش از نیم قرن است که برنامههای مقابله با بیابانزایی را اجرا میکند، اما همچنان حدود ۲۷ درصد از خاک این کشور در دسته مناطق خشک یا بیابانی قرار دارد. هند و آفریقای جنوبی نیز با فشار فزاینده بر منابع آب و زمینهای کشاورزی مواجه هستند و در جنوب آفریقا سازمان ملل از وقوع شدیدترین خشکسالی یک قرن اخیر خبر داده است.
برزیل نیز با افزایش خشکسالی، کمبود آب و آتشسوزیهای گسترده روبهرو است. با این حال، این کشور موفق شده بین اوت ۲۰۲۵ تا مارس ۲۰۲۶ میزان جنگلزدایی را ۳۶ درصد کاهش دهد که بهترین عملکرد آن از سال ۲۰۱۷ تاکنون محسوب میشود.
کارشناسان معتقدند اجرای پروژههای بزرگ مدیریت آب، ساخت سدها، کانالهای انتقال آب و تأسیسات تصفیه و شیرینسازی از مهمترین ابزارهای مقابله با خشکسالی است.
در مصر، مجتمع «الحمام» به عنوان بزرگترین تأسیسات تصفیه فاضلاب کشاورزی جهان در قالب پروژه «دلتا جدید» احداث شده است. این تأسیسات روزانه ۷.۵ میلیون متر مکعب آب تصفیهشده تولید میکند و از آن برای توسعه اراضی کشاورزی در مناطق بیابانی استفاده میشود.
مصر همچنین با همکاری چین در حال برنامهریزی برای احداث کارخانه تولید غشاهای شیرینسازی آب دریا است و قصد دارد تا سال ۲۰۵۰ ظرفیت شیرینسازی آب خود را به ۹ میلیون متر مکعب در روز برساند.
همکاریهای زیستمحیطی بریکس نیز طی سالهای اخیر گسترش یافته است. کشورهای عضو از سال ۲۰۱۵ نشستهای منظم وزرای محیط زیست را برگزار میکنند و کارگروه محیط زیست بریکس نیز برای هماهنگی سیاستهای مشترک تشکیل شده است.
بانک توسعه جدید بریکس نیز در این مسیر نقش مهمی ایفا میکند. این بانک از زمان تأسیس در سال ۲۰۱۵ بیش از ۱۲۰ پروژه به ارزش حدود ۴۰ میلیارد دلار را تصویب کرده و بخشی از منابع خود را به پروژههای محیط زیستی و مقابله با تغییرات اقلیمی اختصاص داده است.
یکی از جدیدترین ابتکارهای بریکس در این حوزه، «مشارکت بریکس برای احیای اراضی» است که در سال ۲۰۲۵ در برازیلیا معرفی شد. این طرح بر حفاظت از خاک، احیای اکوسیستمهای تخریبشده، کنترل شوری و اسیدیته خاک و حمایت فنی از کشاورزان تمرکز دارد.
کارشناسان میگویند موفقیت این برنامهها مستلزم تأمین مالی پایدار، توسعه کشاورزی هوشمند، بهرهگیری از فناوریهای نوین و همکاری نزدیک کشورهای عضو بریکس است.
کودزاگووا در پایان هشدار داد: گرمایش جهانی همچنان ادامه دارد و در بسیاری از مناطق موجب کاهش منابع آبی شده است. از سوی دیگر، رشد جمعیت و توسعه اقتصادی در کشورهای بریکس، تقاضا برای آب را افزایش داده و فشار بیشتری بر اکوسیستمهای طبیعی وارد میکند.