ایرانیان جهان - فارس /کنگره جهانی نفت برای نخستین بار در ۹۳ سال تاریخش در حالی دیروز در ریاض آغاز شد که فرودگاه ریاض تعطیل است و بی‌پی، اکسون‌موبیل، شل و توتال از حضور انصراف داده‌اند.
عربستان سعودی ماه‌ها برای این لحظه آماده شده بود. قرار بود برای نخستین بار در ۹۳ سال تاریخ برگزاری «کنگره جهانی نفت» (WPC)، میزبان این رویداد در ریاض باشد.
این رویداد که از سال ۱۹۳۳ در لندن آغاز شد، امسال قرار بود با شعار «مسیرهایی به سوی آینده انرژی برای همه» و با حضور بیش از ۷۰ وزیر نفت و انرژی از سراسر جهان، بیش از ۳۰۰ مدیرعامل و مقام ارشد شرکت‌های بزرگ و رهبران بیش از ۲۵ سازمان بین‌المللی حوزه انرژی برگزار شود.
این کنگره تنها یک رویداد انرژی نبود؛ یک نمایش قدرت اقتصادی بود. ریاض می‌خواست از این تریبون برای جذب سرمایه‌گذاری‌های کلان در چارچوب چشم‌انداز ۲۰۳۰ و تثبیت جایگاه خود به‌عنوان قطب انرژی و سرمایه‌گذاری منطقه استفاده کند.
در حاشیه این رویداد، نشست وزیران اوپک، مجمع بین‌المللی انرژی، نشست وزیران انرژی پاک (CEM17) و اجلاس «ابتکار ماموریت نوآوری» (MI-11) نیز پیش‌بینی شده بود.
اما حمله نیروهای مسلح یمن به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض، همه چیز را تغییر داد.
آنچه این حمله را متمایز می‌کند، نه فقط شدت آن بلکه زمان‌بندی دقیق آن است. حملات از روز پنجشنبه (۸ اکتبر) آغاز شد و در روزهای بعد تشدید گردید.
در حمله شنبه ۱۰ اکتبر، ۱۳ نفر کشته و بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند. یک روز بعد نیز حمله دیگری به همان فرودگاه انجام شد که یک تبعه پاکستانی کشته و ۱۱ نفر زخمی شدند.
جالب توجه اینکه فرودگاه ریاض در فاصله کمتر از یک هفته سه بار هدف قرار گرفت و در کنار آن، فرودگاه بین‌المللی ابها و فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در الدمام در شرق عربستان نیز مورد حمله قرار گرفتند. همچنین دو تاسیسات وابسته به شرکت نفتی آرامکو هدف حملات راکتی و پهپادی قرار گرفتند.
نتیجه این حملات، تعطیلی کامل فرودگاه ریاض بود. حداقل ۲۹۱ پرواز در کمتر از ۲۴ ساعت لغو شد و تمام مدارس پایتخت سعودی به آموزش آنلاین منتقل شدند.
محمد بن سلمان که تمام تخم‌مرغ‌های تبلیغاتی و دیپلماتیک خود را در سبد این کنگره گذاشته بود، ناگهان با پایتختی روبرو شد که فرودگاهش تعطیل و فضایش ناامن اعلام شده بود.
غول‌های نفتی، یکی‌یکی میدان را ترک کردند
خبرگزاری رویترز نخستین رسانه‌ای بود که گزارش داد شرکت انگلیسی «بی‌پی» حضور خود در کنگره را لغو کرده است.
یک سخنگوی بی‌پی گفت: «تمام تلاش خود را برای مشارکت در کنگره جهانی نفت انجام دادیم. متاسفانه به دلیل اختلالات سفر، امکان حضور فیزیکی برای ما فراهم نیست.»
اما این فقط شروع ماجرا بود. روزنامه فایننشال تایمز به نقل از منابع آگاه گزارش داد که مدیران عامل «اکسون‌موبیل»، «توتال‌انرژی‌ز» و «شل» نیز انصراف خود را اعلام کرده‌اند.
مگ اونیل، مدیرعامل بی‌پی، که نامش در برنامه‌های قبلی کنگره درج شده بود، یکی از مهم‌ترین چهره‌هایی بود که غیبتش توجه رسانه‌ها را جلب کرد. حتی وزیر انرژی ایتالیا نیز از حضور در نشست وزیران انرژی در ریاض انصراف داد.
شرکت شل از اظهارنظر خودداری کرد و دو شرکت دیگر نیز به درخواست‌های رویترز پاسخ ندادند.
این انصراف‌های زنجیره‌ای نشان داد که حتی اگر وزارت انرژی عربستان بر برگزاری کنگره پافشاری کند، افتتاح رسمی آن بدون چهره‌های اصلی صنعت نفت جهان، به یک مراسم تشریفاتی خالی از وزن تبدیل می‌شود.
عربستان که خود را آماده میزبانی از بزرگ‌ترین رویداد انرژی جهان کرده بود، ناگهان با واقعیتی تلخ روبرو شد: ریاض برای بسیاری از مدیران نفتی جهان، دیگر یک مقصد امن نیست.
هشدار واشنگتن؛ زمانی که متحد بزرگ هم حمایت نکرد
ضربه بعدی از سمت واشنگتن وارد شد؛ اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) دیروز ۱۱ اکتبر با صدور اطلاعیه‌ای به خلبانان، از شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی خواست در پرواز به عربستان یا عبور از حریم هوایی این کشور نهایت احتیاط را رعایت کنند. این هشدار تا ۱۰ دسامبر اعتبار دارد و هواپیماهای ثبت‌شده در آمریکا را نیز شامل می‌شود.
اهمیت این تصمیم در آن است که آمریکا، متحد استراتژیک ریاض، رسماً حریم هوایی عربستان را برای پروازهای تجاری ناامن اعلام کرده و این پیام را به شرکت‌های بین‌المللی داده که واشنگتن نمی‌تواند امنیت پرواز در عربستان را تضمین کند.
در همین حال، دلتا قرار بود از ۲۳ اکتبر پرواز مستقیم آتلانتا–ریاض را آغاز کند، اما مدیرعامل آن، اد باستین، گفته «ایمنی» تعیین‌کننده اجرای این برنامه است. این در حالی است که هیچ شرکت هواپیمایی تجاری آمریکایی در حال حاضر پرواز مستقیم به ریاض ندارد و افتتاح این مسیر می‌توانست نقطه عطفی در روابط اقتصادی دو کشور باشد.
آینده در هاله ابهام؛ اجلاس داووس صحرا در خطر
اگر کنگره انرژی نشانه‌ای از آنچه در انتظار ریاض است باشد، اجلاس «ابتکار سرمایه‌گذاری آینده» (FII) معروف به «داووس صحرا» وضعیت بهتری نخواهد داشت.
این اجلاس قرار است از ۲۶ تا ۲۹ اکتبر در مرکز کنفرانس‌های بین‌المللی ملک عبدالعزیز در ریاض برگزار شود و غول‌های وال‌استریت مانند اکسون‌موبیل، گلدمن ساکس و بلک‌راک قرار بود در آن حضور داشته باشند.
منابع آگاه گزارش داده‌اند که مقامات سعودی کنگره انرژی این هفته را به‌عنوان یک «شاخص سنجش میدانی» برای تصمیم‌گیری درباره برگزاری یا لغو اجلاس داووس صحرا در نظر گرفته بودند.
اگر برگزاری ناقص کنگره انرژی با غیبت مدیران عامل چهار غول نفتی جهان و هشدار FAA معیار باشد، آینده داووس صحرا نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
مدیرعامل داووس صحرا، محا آل سعود، در واکنش به نگرانی‌ها اعلام کرده که «ایمنی و رفاه همچنان بالاترین اولویت ماست» و «تدابیر امنیتی جامعی در فرودگاه‌های ریاض، محل برگزاری کنفرانس و هتل‌های رسمی اتخاذ خواهد شد». اما این اطمینان‌بخشی‌ها در حالی مطرح می‌شود که فرودگاه اصلی پایتخت تعطیل است و بسیاری از شرکت‌کنندگان بالقوه نمی‌توانند به ریاض سفر کنند.
روزنامه فایننشال تایمز نیز گزارش داد که مدیران ارشد شرکت‌های سرمایه‌گذاری که قرار بود در FII شرکت کنند، درباره وضعیت امنیتی ابراز نگرانی کرده‌اند و یکی از مدیران گفت: «هیچ ایده‌ای درباره آنچه در حال وقوع است، نداریم.