ایرانیان جهان

آخرين مطالب

انتخاب: آیا چین رویکرد سیاست خارجی ایران را تغییر می دهد؟ آسیا

انتخاب: آیا چین رویکرد سیاست خارجی ایران را تغییر می دهد؟
  بزرگنمايي:

ایرانیان جهان - انتخاب /متن پیش رو در انتخاب منتشر شده و انتشار آن در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
ماهان نصراللهی| در سال 1394، با اعدام شیخ نمر توسط عربستان سعودی درحالی‌که این کشور تحت‌فشار‌های بین‌المللی قرار گرفته بود، عده‌ای در تهران در اقدامی ضدملی و خسارت‌بار به سفارت عربستان در تهران حمله کردند و آنجا را به آتش کشیدند. بعد از آن عربستان به‌صورت یک‌جانبه روابط خود را با ایران قطع کرد. به دنبال این موضوع، همه کشور‌های عضو شورای همکاری خلیج‌فارس هم سفرای خود را از ایران فراخواندند و موج محکومیت جهانی علیه ایران و همدردی با عربستان شکل گرفت. در اواخر دولت روحانی مذاکرات دو طرف برای احیای روابط آغاز شد و در دولت آقای رئیسی هم ادامه پیدا کرد. این مذاکرات با میانجیگری و تأثیرگذاری زیاد چین در 20 اسفند 1401 در پکن به نتیجه رسید. طی آن ایران و عربستان توافق کرده‌اند که تا دو ماه آینده روابط کامل دیپلماتیک خود را از سر بگیرند.
این توافق اگرچه دیر انجام شد؛ ولی بسیار مهم و پراهمیت است. مبنای توافق 1401 که منجر به احیای روابط شد توافقنامه‌های 1998 و 2001 است که در زمان دولت خاتمی به امضای دو کشور رسیده بود. احیای روابط باتوجه‌به شرایط ایران که تحت تحریم‌های شدید آمریکا قرار دارد و به‌خاطر حوادث اخیر و عدم احیای برجام، اجماع جهانی علیه آن در حال تکمیل‌شدن است، برای تهران سودمند است. از طرفی برای عربستان که با تغییر رویکرد آشکار در سیاست خارجی خود به سمت توسعه پایدار و کاهش وابستگی به نفت ایجاد حرکت می‌کند هم سودمند است، زیرا فرصتی را فراهم می‌کند که به بحران‌های پیرامونی و منطقه‌ای خود از جمله جنگ یمن خاتمه بدهد.
نقش چین در احیای این روابط بسیار مهم است. این کشور سیاست خجول بودن را کنار گذاشته و در پی آغاز رسالتی است که به‌عنوان یک ابرقدرت برای خود تعریف کرده است. پکن به نفت خلیج‌فارس وابسته است و می‌خواهد کاهش نقش آمریکا در منطقه را با ایجاد یک تصویر قدرتمند و کارآمد از خود پر کند.
بازار

ایرانیان جهان

اگرچه میانجیگری چین در شرایط فعلی را می‌توان مفید ارزیابی کرد، ولی این نشانه آشکاری از گسترش گرایش هژمون طلبانه آن از شرق آسیا تا غرب آسیا است. عمیق‌شدن روابط چین و عربستان یکی از عوامل مهمی است که زمینه را برای نقش‌آفرینی پکن در منطقه فراهم کرده است. در سال 2021 حجم تجارت دوجانبه آن‌ها به بیش از 87 میلیارد دلار رسید. این رقم نسبت به 30 سال پیش که دو طرف روابط رسمی سیاسی برقرار کردند 219 برابر شده است. همچنین بیشترین سرمایه‌گذاری چین در منطقه در عربستان بوده که تا سال 2021 به 43.5 میلیارد دلار رسیده است.
پیش‌بینی می‌شود حجم مبادلات پکن-ریاض باتوجه‌به سفر مهم شی‌جینگ‌پینگ به عربستان بیشتر از قبل افزایش پیدا کند. این موضوع تا حدودی درک میانجیگری چین بین ایران و عربستان را آسان‌تر می‌کند؛ بنابراین باتوجه‌به افزایش تعاملات تجاری چین و عربستان هرگونه تنش و درگیری در روابط ایران و عربستان به‌نوعی به منافع چین هم ضربه وارد خواهد کرد. برای مثال اگر از یمن یا عراق به مناطق نفت خیر عربستان حمله شود، احتمالاً واکنش چین نسبت به قبل بسیار متفاوت خواهد بود. این موضوعی است که ایران باید از این به بعد در تعیین خط‌مشی منطقه‌ای آن را در نظر بگیرد.
شاید حضور چین در خلیج فارس بتواند شکل جدید و دور از تنشی به سیاست خارجی ایران بدهد و آن را تشویق به سمت اتخاذ یک رویکرد اقتصادی کند. اگرچه برای چنین نتیجه‌گیری بسیار زود است؛ ولی به‌خاطر حضور چین در این توافق رفتار منطقه‌ای ایران تحت‌تأثیر قرار خواهد گرفت. جدیت چین برای حضور در منطقه برای تضمین منافع خود و نیز فراهم‌کردن زمینه برای تکمیل ابتکار کمربند و راه می‌تواند نه‌تن‌ها سیاست منطقه‌ای بلکه حتی رویکرد سیاست خارجی ایران را تحت‌تأثیر قرار دهد. زیرا تثبیت حضور چین ایران را ناگزیر از تغییر رویکرد خود خواهد کرد.
به‌طورکلی قدرت‌یابی چین در منطقه می‌تواند چالش بزرگی برای ایران ایجاد کند. تهران همواره خواهان خروج آمریکا از خلیج‌فارس و تأمین امینت آن به‌وسیله کشور‌های منطقه بوده است. هم اکنون لازم است از فرصت احیای روابط با عربستان استفاده کند تا با ایجاد یک نظم امنیتی دسته‌جمعی اصل «تأمین امینت منطقه به‌وسیله کشور‌های منطقه» را که همواره بر آن تأکید داشته است عملیاتی سازد؛ زیرا اگرچه چین اعلام کرده است که انگیزه پنهانی در ایفای نقش میانجی بین عربستان و ایران ندارد؛ ولی واضح است که باتوجه‌به اهمیت استراتژیک منطقه برای این کشور، پکن هرگز ایده شکل‌گیری و تثبیت نقش مسلط خود در این منطقه را رها نخواهد کرد.
رئیس‌جمهور چین در سفر اخیر خود به عربستان با شرکت در اجلاس سران شورای همکاری خلیج‌فارس اشتیاق خود برای نقش‌آفرینی در خلیج‌فارس را نشان داده است. ایران لازم است با درپیش‌گرفتن یک سیاست متوازن بین شرق و غرب و یک رویکرد توسعه محور تاحدامکان تنش در روابط خارجی خود را کاهش دهد تا سطح بازیگری خود را افزایش دهد. همان‌طور که اشاره شد باتوجه‌به حجم سرمایه‌گذاری چین در کشور‌های عربی، در صورت بروز تنش بین ایران و کشور‌های منطقه، پکن حمایت بیشتری از کشور‌های عربی نشان خواهد داد. مواضع چند ماه پیش پکن گویای این مهم است. نکاه آخر اینکه روابط ایران و عربستان با وجود احیاشدن همچنان شکننده است، دو طرف باید با وسواس زیادی از فروپاشی دوباره آن جلوگیری کنند. تجربه احیای روابط با عربستان باید این درس را به ایران بدهد که برای همیشه مانع از هرگونه اهانت و تعرض به امکان دیپلماتیک کشور‌های خارجی در ایران شود، زیرا آثار منفی ناشی از این اقدامات برای کشور فراتر از تصورات بوده است و خسارت‌های مادی و معنی آن غیرقابل‌توصیف است.

لینک کوتاه:
https://www.iranianejahan.ir/Fa/News/626145/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

سرمقاله هم میهن/ ساعت به وقت بی‌نظمی

جنگ شدید هند و پاکستان در شبکه‌های اجتماعی

حزب الله: موضع‌گیری اخیر «ماکرون» مشکوک است

وزیر خارجه ترکیه: اقدامات پیشدستانه در سوریه را اتخاذ خواهیم کرد

سخنگوی کرملین: اوکراین آماده مذاکره نیست؛ ارتش روسیه در حال پیشروی است

توجه رسانه‌ها به نام عملیات نظامی پاکستان علیه هند

اجرای کمینی پیچیده علیه نظامیان صهیونیست

تصاویر حمله پهپادهای پاکستانی به یک بتکده در شهر «جامو» در هند

امارات همکاری با سازوکار جدید کمک‌رسانی رژیم صهیونیستی به غزه را رد کرد

حمله بامدادی هند به نزدیکی پایتخت پاکستان

رشد پرشتاب بیت‌کوین و اتریوم ادامه دارد

آشفتگی در بازار پروتئین؛ تخم‌مرغ، جانشین گوشت شد!

سرمقاله دنیای اقتصاد/ پیچیدگی مذاکرات ناشی از چیست؟

تب تنش میان اسلام آباد و دهلی‌نو بالا گرفت؛ حمله تلافی‌جویانه پاکستان به هند

جزئیات مبنای محاسبه گمرکی کالاها در گمرکات

جزئیات جدید تسهیلات مشاغل خانگی در 1404

سازمان ملل در آستانه فروپاشی مالی

دیدار سرپرست بنیاد شهید و امور ایثارگران استان اردبیل با خانواده شهدای عشایر

سرمقاله خراسان/ ضرورت ‌کتاب‌بازی رسانه

تشدید تنش هند و پاکستان؛ 32فرودگاه هند تعطیل و آسمان پاکستان کلیر شد

الزام ادارات به تنظیم دمای محیط کار بر روی 27 درجه

کیهان: مذاکراه با آمریکا را متوقف کنید

بازی مالیاتی شرکت های بزرگ با معافیت‌های رسمی

سفر کاری یک‌روزه مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران گیلان به شهرستان لنگرود

لاپید: نتانیاهو باید ترس از یمنی‌ها را کنار بگذارد

مدودف: عملیات نظامی روسیه در اوکراین ابدی نیست

رویترز: آمریکا و اروپا در حال نهایی‌سازی پیشنهاد آتش‌بس 30 روزه بین اوکراین و روسیه هستند

آلمان، اوکراین را نا اُمید کرد

شرط عجیب اسراییل برای صدور مجوز ورود کمک‌های غذایی به غزه

پیش بینی قیمت طلا و سکه 20 اردیبهشت 1404

اکونومیست: پوتین چه می‌خواهد؟

ارتش پاکستان: پاسخ به هند قطعی و در زمان مشخص از سمت ما خواهد بود

احتمال حذف اسرائیل از معادله توافق هسته‌ای واشنگتن-ریاض

پوتین: مصر شریک کلیدی ما در آفریقا است

فرمانده مقاومت در حمله اسرائیل به شهادت رسید

پیشنهاد آتش‌بس روسیه و اوکراین در حال نهایی شدن است

آلمان، اوکراین را نا اُُمید کرد

وزیر صمت: صنعت و تولید در اولویت تامین انرژی و برق است

رالی بیت کوین به اوج؛ هدف بعدی 105 هزار دلار؟

جانباز 70درصد «حاج حسن خیری» به مقام والای شهادت نائل آمد

سفیر روسیه تحریم‌های جدید لندن را «بی‌اثر» خواند

چراغ سبز ترامپ به خزانه‌داری آمریکا برای کاهش تعرفه چین

حمله به نظامیان پاکستان در وزیرستان 9 کشته برجای گذاشت

صدا، دوربین، سیگار، حرکت!

تمدید تعلیق پروازهای سوئیس، آلمان و هند به سرزمین‌های اشغالی

انتقاد رئیس‌جمهوری برزیل از ترامپ در دیدار با پوتین

دستیار پوتین: روسیه دنبال ازسرگیری صادرات گاز به اروپا است

ارتش یمن: به فرودگاه بن‌گوریون حمله موشکی کردیم

20 هزار موتور فرسوده در تهران با موتور برقی جایگزین می‌شوند

تصاویری از فرار دسته جمعی شهرک نشینان صهیونیست در پی شلیک موشک یمن