ایرانیان جهان

آخرين مطالب

چین در تنش زدایی سعودی-ایرانی نقش داشت؟ آسیا و اقیانوسیه

چین در تنش زدایی سعودی-ایرانی نقش داشت؟
  بزرگنمايي:

ایرانیان جهان - دیپلماسی ایرانی /متن پیش رو در دیپلماسی ایرانی منتشر شده و انتشار آن به معنای تایید تمام یا بخشی از آن نیست
گای برتون-مجمع شرق آسیا/ وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، اواخر مارس 2021 یک تور به شش کشور در خاورمیانه آغاز کرد. او در آستانه آغاز این سفر، در توضیح برنامه پنج ماده ای چین برای منطقه از احترام متقابل، برابری و عدالت، منع گسترش سلاح های هسته ای، امنیت جمعی و همکاری ها در زمینه توسعه سخن گفت.
اصول مندرج در برنامه پنج ماده ای به هیچ وجه بحث برانگیز نیست. این اولین مرتبه نبود که چین از تعیین برنامه ای اینچنینی برای خاورمیانه خبر می دهد. شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، در سال 2013 یک طرح چهار ماده ای را درباره درگیری های اسرائیل و فلسطین آغاز و چهار سال بعد، مجددا این طرح را راه اندازی و با اشاره به ابتکارعمل کمربند و جاده چین، به اسرائیل و فلسطین به عنوان شرکای مهم اشاره کرد.
آنچه طرح پنج ماده ای اخیر را منحصر به فرد می کند، دامنه گسترده تر آن است که دیگر درگیری ها در منطقه از جمله در سوریه، لیبی و یمن و همچنین رقابت های موجود در خلیج فارس را شامل می شود. وانگ همچنین با فاصله گرفتن از پیشنهادهای قبلی، پیشنهادهای مشخصی را برای نحوه کنترل تنش ها در خلیج فارس بیان کرد که شامل میزبانی «یک کنفرانس گفت و گوی چند جانبه» توسط چین برای کمک به ایجاد یک سازوکار اعتماد سازی می شود و به عنوان اولین قدم، می تواند «ایمنی تاسیسات نفتی و خطوط حمل و نقل» را تضمین کند.
در نهایت امر، شاید نشود طرح پنج موردی چین را یک برنامه جنجالی یا خاص توصیف کرد چرا که تا کنون هیچ بیانیه ای درباره زمان برگزاری کنفرانس یا نقش پکن در طراحی یا تضمین سازوکار مبتنی بر اعتماد صادر نشده است. به علاوه، این طرح تحت الشعاع پوشش رسانه ای توافقنامه همکاری 25 ساله بین چین و ایران قرار گرفت و این در حالی است که برخی ناظران معتقدند وسواس رسانه ای سبب شده این طرح چیزی بیش از آنچه که هست، به نظر برسد.
با این حال، نکته حائز اهمیت این بوده که روحیه طرح 5 موردی با تحولات منطقه ای همخوانی داشته اتفاقات در خاورمیانه شرایط را برای اجرای آن مهیا کرده است. مقامات سعودی و ایرانی برای اولین مرتبه در پنج سال گذشته (از زمان قطع روابط دیپلماتیک)، در بغداد دیدار کردند. در ابتدا سعودی ها برگزاری این دیدار را انکار می کردند، اما نهایتا در پایان ماه آوریل، ولیعهد محمد بن سلمان به طور ضمنی از این حرکت حمایت کرد و در یک مصاحبه تلویزیونی با ابراز امیدواری درباره «روابط خوب»، لحنی آشتی جویانه را جایگزین رویکرد تقابلی پیشین خود با ایران نمود. بسیاری از تحلیل گران در توضیح این تغییر، بر تغییراتی که در ایالات متحده در حال وقوع است و به ویژه بر ریاست جمهوری جو بایدن متمرکز شده اند. دولت پیشین دونالد ترامپ نه تنها ترامپ بیش از بایدن با محمد بن سلمان همدل بود، بلکه پس از خارج کردن ایالات متحده از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام، تحریم ها را مجددا علیه ایران اعمال و استراتژی «اعمال فشار حداکثری» را دنبال کرد. بایدن رویکرد چندان صمیمانه ای به محمد بن سلمان ندارد و دولت او عربستان را به دلیل عملیات نظامی تحت رهبری سعودی در یمن تحت فشار گذاشته و در صدد مذاکرات غیرمستقیم با ایران درباره آینده برجام برآمده است.
اما تمرکز صرف بر محوریت ایالات متحده در تحولات در حال وقوع در خاورمیانه، با توجه به روند فزاینده چند قطبی شدن خاورمیانه بسیار محدود کننده است. سکوت چین هم می تواند معنادار باشد و ممکن است تغییراتی ایجاد کند. برای نمونه، در بیانیه های رسمی به وضوح بیان شد که وانگ در سفر خود به منطقه درباره «صلح در خاورمیانه» گفت و گوهای صریحی داشته است.
چین توانایی اساسی و انگیزه کافی برای انجام چنین گفت و گوهایی را دارد.
اول اینکه، عربستان سعودی و ایران از مهم ترین کشورها برای فعالیت تجاری چین در خاورمیانه به شمار می روند. علاوه بر اهمیت در تجارت نفت، عربستان سعودی و ایران به ترتیب بزرگ ترین و سومین دریافت کننده سرمایه گذاری های چینی در منطقه هستند. بنابراین، بی ثباتی در منطقه از جمله در نتیجه رقابت های ایران و عربستان، بر منافع تجاری چین تاثیر منفی می گذارد.
دوم، چین ابزار تعامل با ریاض و تهران به صورت اساسی را دارد. این مساله که چین بارها تعهد خود را به عدم مداخله در أمور دیگر کشورها اعلام کرده، آن را به یک میانجی صادق بالقوه تبدیل می سازد. به علاوه، دو کشور ایران و عربستان اکنون سطح مشابهی از اهمیت را برای چین دارند: چین در سال 2016 توافق های همکاری استراتژیک جامعی با هر دوی آنها امضا کرده که بالاترین سطح از همکاری دیپلماتیک و به رسمیت شناختن اهمیت یک کشور است و می توان آن را نوع کوتاه مدتی از یک اتحاد رسمی قلمداد کرد. چنین مشارکت هایی معمولا در جهت گسترش روابط فراتر از حوزه اقتصادی و شامل تعامل و تبادل سیاسی در سطوح مختلف هستند.
سخن چین در اینجا اهمیت دارد و قابل چشم پوشی نیست. از نظر سعودی ها، رویکرد بایدن فاصله بین مواضع ایالات متحده و چین را در خلیج فارس کاهش می دهد. از نظر ایران، ژئوپلیتیک منطقه خلیج فارس آنقدری به سمت چین مایل شده که بتوان از آن به صورت اهرم فشار استفاده کرد و چین نشان داده که تمایل و آمادگی استفاده از قدرت خود در منطقه را دارد.
شکی نیست که در حال حاضر، چین نسبت به ایالات متحده در تاثیرگذاری بر رفتار عربستان و ایران مزایایی دارد، اما هنوز برای نتیجه گیری درباره تنش زدایی بین دو قدرت خاورمیانه و دوام این رویکرد، زود است.

لینک کوتاه:
https://www.iranianejahan.ir/Fa/News/250464/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

سالانه بیش از 400 هزار بازرسی کار از کارگاه های فعال انجام می شود / 21 هزار کمیته حفاظت فنی در کشور فعال است

آذربایجان خطا کند پشت دست از ایران خواهد خورد

ایران آماده مذاکره،آمریکا آماده انتخابات

توصیه مرکل در مورد پوتین به سیاستمداران اروپایی

تصاویری از درگیری حامیان جریان صدر با نیروهای امنیتی

تاکید وزیر اقتصاد بر واگذاری اموال مازاد بانک‌ها

عرضه 30 هزار تن خوراک قیر در بورس کالا

بازار سیمان به ثبات رسید

رهبر حزب پیروز انتخابات ایتالیا: زلنسکی می‌تواند روی حمایت تمام و کمال ما برای آزادی مردم اوکراین حساب کند

صفر شدن رشد اقتصادی اروپا به خاطر افزایش قیمت برق و گاز

استاندار: منابع درآمدی مازندران باید برای ایجاد زیرساخت‌های توسعه سرمایه‌گذاری شود

زاهدی وفا گزینه مناسبی برای وزارت کار و رفاه اجتماعی است

وضعیت اقتصادی موقوفات چهارمحال و بختیاری رو به بهبود است

معادن راکد در مازندران راه اندازی شود

توسعه تجارت با تقویت دیپلماسی اقتصادی

ابلاغ مصوبه حذف الزام اصناف به پرداخت وجه به دفاتر خدمات سلامت

احتمال برکناری وزیر خزانه‌داری آمریکا

قیمت طلای جهانی 0.24 درصد کاهش یافت

نا امیدی در آینده اقتصادی اروپا

مدیرمسئول کیهان: برخی چهره‌های سیاسی نیز کشف حجاب کردند!

تداوم درگیری‌های مبارزان فلسطینی با ارتش اسرائیل در جنین

تدابیر شدید امنیتی در بغداد در آستانه برگزاری نشست پارلمان؛ حضور ده‌ها معترض در میدان تحریر

افشاگری الجزیره از تاریخ سیاسی انگلیس

اولین تصاویر از چاپ پاکت‌های نامه با مهر شاه چارلز در کاخ باکینگهام

تلاش صهیونیست‌ها برای تغییر کتب درسی کودکان بحرینی

اعلام حمایت رهبر حزب پیروز انتخابات ایتالیا از زلنسکی

اوکراین نیروهای ذخیره روسیه را تهدید کرد

آخرین مهلت ارائه اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده تابستان اعلام شد

معیشت کارگران و بازنشستگان دغدغه وزیر پیشنهادی کار

صادرات محصولات پتروشیمی‌های ماهشهربه خارج از کشور

بازدید رایگان سالمندان از برج میلاد

رقابت‌های ورزشی جانبازان و معلولین شهر تهران برگزار می‌شود

سهم 52 درصدی روزهای قابل قبول پایتخت از سال 1401

حمله توپخانه ای اوکراین به مرکز شهر دونتسک

مخالفت برخی کشورها با پذیرفتن نتایج همه‌پرسی روسیه

حرکت پای پوتین سوژه شد

آمارهای جدید از کشتار غیرنظامیان افغان توسط آمریکا

موافقت آمریکا با فروش تجهیزات تانک‌های "آبرامز" به کویت

زمان آغاز فروش بلیت جام‌جهانی اعلام شد

صادرات سالانه 4,4 میلیون تن محصول از سوی پتروشیمی‌های ماهشهر

طالبان ادعای تاجیکستان مبنی بر حضور تروریست ها در افغانستان را رد کرد

جزئیات صادرات مواد پتروشیمی ایران به روسیه

روغن نباتی 105 هزار تومان ارزان شد

تحقق رشد هشت درصدی اقتصاد در استان فارس و لزوم همکاری بانکها و ارکان اقتصادی است

صادرات قم در 6 ماهه نخست امسال به مرز 170 میلیون دلار رسید

کشف 11 تن قند احتکار شده در زهک

تشکیل یک کمیته‌ جدید برای رصد تورم

پیشرفت 40 درصدی بوستان یک هکتاری در منطقه 17

پرواز تاکسی هوایی در یک شهر آسیایی/ ویژگی‌های این وسیله حمل و نقل شهری چیست؟

صدای و سیمای خراسان شمالی عملکرد مطلوبی در پوشش اخبار جامعه کار و تلاش داشته است