ایرانیان جهان - ایرنا /حضور شی جین پینگ در خاک هند پس از هفت سال و دیدار با مودی، امیدها را برای آغاز مرحلهای خوشبینانه در روابط پکن و دهلینو که مدتهاست نه تنها به دلیل اختلاف مرزی، بلکه به دلیل رقابت گستردهتر ژئوپلیتیکی و اقتصادی دچار مشکل شده، احیا کرده است.
به گزارش روزنامه استرِیت تایمز، پس از دیدار سران دو کشور، دست دادن ۲۰ ثانیهای سران دو کشور توجه عموم را به خود جلب کرد که نشانهای نادر از گرمی در یک رابطه دوجانبه سرد بود.
بازتاب عمومی این دیدار، حاکی از خوشبینی محتاطانهای است، وزارت امور خارجه هند اعلام کرد که هر دو کشور باید «یک چشمانداز راهبردی و بلندمدت از روابط خود» داشته باشند و این همان احساسی است که وزارت امور خارجه چین نیز با اشاره به اینکه تنشزدایی جاری بین دهلی نو و پکن «باید مهم شمرده شود»، ابراز داشت.
هر دو کشور از سال ۲۰۲۴ مجموعهای از تلاشها را برای بازگرداندن روابط خود به مسیر اصلی آغاز کردهاند، پس از آنکه درگیری مرزی مرگبار در امتداد مرز هیمالیایی آنها در ژوئن ۲۰۲۰ روابط را به حالت تعلیق درآورد.
مذاکرات مرزی از سر گرفته شده است، همانطور که برخی پروازهای مستقیم برای بازسازی ارتباطات مردم با مردم برقرار شده است، هند همچنین برخی از محدودیتهای سرمایهگذاری چین را که پس از درگیری سال ۲۰۲۰ اعمال کرده بود، کاهش داده است.
اما این تلاش برای از سرگیری روابط، در زمانیکه حس عمیق بیاعتمادی بین پکن و دهلی نو که از زمان جنگ کوتاه هند و چین در سال ۱۹۶۲ ادامه داشته است، با چالشهایی همراه بوده است.
با وجود عوامل آزاردهنده بین دو کشور، کارشناسان خاطرنشان میکنند که مهم است رهبران ارشد هر دو کشور به گفتگو ادامه دهند تا اطمینان حاصل شود که تنش ها دوباره شعلهور نمیشود و مزایای متقابل، از جمله به طور بالقوه برای جهان در حال توسعه را به همراه خواهد داشت.
آلکا آچاریا، مدیر موسسه مطالعات چین، یک موسسه تحقیقاتی مستقر در دهلی، گفت: «این رهبری در رأس هرم قدرت است که دیدگاه سیاسی و تعهد به پیشبرد این رابطه را تعیین میکند، که برای هر دو مفید خواهد بود.»
وی به روزنامه استریتس تایمز گفت: «این دو رهبر هستند که به وضوح بیان میکنند که این رابطه برای هر دو طرف مهم است.»
در بیانیه هند تأکید شد که «صلح و آرامش در مناطق مرزی همچنان پایه اساسی برای توسعه مداوم روابط دوجانبه است» و سایر محورهای بیانیههای آنها، رسیدگی به «نگرانیهای اقتصادی و تجاری یکدیگر به شیوهای متعادل» و تقویت بیشتر ارتباط مردم با مردم بود.
دیلان لو، دانشیار سیاست عمومی و امور جهانی در دانشگاه فنی نانیانگ در سنگاپور، دیدار دوجانبه مودی و شی را «گامی دیگر در ثبات عملی» توصیف کرد و خاطرنشان کرد که «ایجاد اعتماد راهبردی مناسب» همچنان دشوار است.
وی افزود: کلید ماجرا، حفظ ارتباط و پیگیری نتایج این دیدار خواهد بود.
چین، به رغم خوشرفتاری رهبرانش با هند، برای بسیاری در این کشور، همچنان یک قدرت توسعهطلب است که به دنبال محدود کردن رشد و نفوذ دهلی نو است.
جابین تی. جیکوب، مدیر مرکز عالی مطالعات هیمالیا در دانشگاه اوتار پرادش، گفت: «دیدگاه بلندمدت چینیها نسبت به هند این است که این کشور رقیبی است که باید مدیریت شود.
وی افزود: در نهایت، چینیها میخواهند در هر کجا و همه جا از آمریکایی ها جلو بزنند اما در حال حاضر، با توجه به تفاوت در ظرفیت و تواناییها، چینیها در تلاشند تا جهان را تقسیم کنند، بنابراین، فعلاً «آسیا برای آسیاییها» است و این شعار به معنای آسیایی به رهبری چین است.
به همین ترتیب، بسیاری در چین، هند را به عنوان «متحد سرسخت» ایالات متحده علیه چین میبینند، برداشتی که با عضویت هند در گروه چهارجانبه (Quad) تقویت میشود. (این گروه شامل ایالات متحده، ژاپن، استرالیا و هند با هدف «پرورش یک منطقه آزاد و باز هند و اقیانوسیه» است.) با این حال، بسیاری آن را به عنوان یک حسن تعبیر برای محدود کردن نفوذ چین در منطقه میدانند.
لین مینوانگ، استاد مرکز مطالعات آسیای جنوبی در دانشگاه فودان، خاطرنشان کرد که بیاعتمادی و سوءظن هند نسبت به چین در مقایسه با سایر کشورهای همسایه چین برجسته است.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین، هنگام مواجهه با بسیاری از مسائل خاص، سوءظن، تردید و حتی خصومت اغلب به تفکر اصلی در نحوه رویکرد هند به سیاست چین تبدیل میشود و مسائل مرزی، اختلافات تجاری و مساله پاکستان به نوبه خود این مشکلات را تشدید می کند.
گذشته از اختلاف مرزی و عدم تعادل تجاری، حمایت نظامی راهبردی چین از پاکستان، به ویژه در جریان درگیری چهار روزه با هند در ماه مه ۲۰۲۵، سوءظن هند نسبت به چینیها را بیشتر کرده است.
با این حال، علیرغم اختلافات و تلاشهای هند برای جدایی از چین، این کشور در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۶، از ایالات متحده پیشی گرفت و به بزرگترین شریک تجاری هند تبدیل شد.
تجارت دوجانبه به ۱۵۱.۱ میلیارد دلار آمریکا رسید، اگرچه کسری تجاری این کشور با پکن در همین دوره به ۱۱۲.۱۶ میلیارد دلار آمریکا افزایش یافت.
علاوه بر این، با توجه به تنشهای تجاری مداوم با ایالات متحده و رویکرد «اول آمریکا» ی دونالد ترامپ، که انزوای دیپلماتیک ایالات متحده را تسریع کرده و اتحادهای سنتی را تضعیف کرده است، فرصتی را برای هند و چین جهت همکاری ایجاد کرده است.
بسیاری از تحلیلگران، چین را به عنوان منبع بالقوه سرمایه و دانش فنی برای هند در راستای افزایش توانایی تولیدی خود معرفی کردهاند، اگرچه هنوز این سوال مطرح است که چین تا چه حد حاضر به انتقال برخی فناوریهای پیشرفته است.
جیکوب گفت: این یک فرض اشتباه است که فکر کنیم چینیها فقط منتظر ورود به بازار هند هستند، وی استدلال کرد که این چینیها هستند که مانع ورود سرمایه و فناوری به هند شدهاند.
وی افزود که اختلافات هند با ایالات متحده «فرصتی را فراهم میکند که چینیها میخواهند از آن بهرهبرداری کنند.
اما به رغم چنین نگرانیهایی، آچاریا خاطرنشان کرد که دهلی نو باید برای گسترش گزینههای راهبردی خود فراتر از ایالات متحده و اروپا تلاش کند و به ویژه بر چین و منطقه وسیعتر اوراسیا که شاهد توسعه اقتصادی سریع بوده است، تمرکز کند.
وس گفت: اختلاف مرزی هند و چین یک شبه حل نمیشود، اما نمیتواند کل رابطه را نیز به گروگان بگیرد، به خصوص زمانی که تولیدکنندگان هندی برای رشد تولید و قابلیتهای صادراتی خود به واردات چین وابسته هستند و در عین حال به دنبال همکاری با شرکتهای چینی در فناوریهای نوظهور جدید نیز هستند.
آچاریا افزود: منظور این نیست که برادری و صمیمیت دهه ۱۹۵۰ احیا شود و این اتفاق نخواهد افتاد، اما دهلی باید در مورد همکاری با چین و بازسازی مشارکتی نهادهای منطقهای و جهانی تلاش کند.